Τετάρτη, 24 Μαΐου 2017

Μάρκος Αυρήλιος: Τὰ Εἰς ἑαυτόν.


Μοιάζει σχεδόν οξύμωρο: ο ισχυρότερος του κόσμου, ο αυτοκράτορας Μάρκος Αυρήλιος (γέννηση 121 μ.Χ., ανάληψη εξουσίας 141 μ.Χ., θάνατος 180 μ.Χ.), είναι ταυτόχρονα ένας φιλοσοφημένος άνθρωπος, ένας που κατακτά τη Στωική απάθεια. Τὰ Εἰς ἑαυτόν είναι μύχιες σημειώσεις του, κείμενα που δεν είχε πρόθεση να δημοσιεύσει, και γι’ αυτό ακόμα πιο ενδιαφέρουσα καταγραφή της σπάνιας όμως και πιθανής τελικά αυτοσυνειδησίας αλλά και αυτοπειθαρχίας του πνευματικού ανθρώπου. Παρεμπιπτόντως, παρόλο που ο Μ.Α. αλληλογραφεί λατινικά, τους φιλοσοφικούς του στοχασμούς τούς καταγράφει στην ελληνική γλώσσα, άλλοις λόγοις και τον 2ο μ.Χ. αιώνα, τόσους μετά τον Όμηρο και τον Περικλή, η Ιστορία δεν έχει απομακρυνθεί ακόμα εντελώς από τα μέρη μας.
Βρισκόμαστε στον αιώνα της δεύτερης σοφιστικής, σ’ εκείνο το ωραίο ξέφωτο των Αντωνίνων, ο Μάρκος Αυρήλιος διαδέχεται τους Τραϊανό, Αδριανό, Αντωνίνο Ευσεβή, (μολονότι θα έχει και τη δυστυχία να ακολουθηθεί από τον χειρότερο της δυναστείας, τον παράφρονα  γιο του Κόμμοδο).  
Δεν έμοιαζαν ως ιδιοσυγκρασίες ή στοχαστές, όμως πολλοί την περασμένη οκταετία παρακολουθώντας τον διανοούμενο πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα ανακαλούσαμε συνειρμικά τον φιλόσοφο Μάρκο Αυρήλιο, τον «θλιμμένο αυτοκράτορα».

Τρία αποσπάσματα από Τὰ Εἰς ἑαυτόν:

22. (σελ. 42-43)
Ποταμός τις ἐκ τῶν γενομένων καὶ ῥεῦμα βίαιον ὁ αἰών∙ ἅμα τε γὰρ ὤφθη ἕκαστον καὶ παρενήνεκται καὶ ἄλλο παραφέρεται, τὸ δὲ ἐνεχθήσεται. 
Κάτι σαν ποτάμι από γεγονότα και νεροσυρμή είναι ο χρόνος∙ κάθε πράγμα, μόλις πάει να φανεί, έχει κιόλας φύγει, κι αμέσως παίρνει τη θέση του κάτι άλλο, που κι αυτό πάλι θα παρασυρθεί.


23. (σελ. 42-43)
Πᾶν τὸ συμβαῖνον οὕτως σύνηθες καὶ γνώριμον, ὡς τὸ ῥόδον ἐν τῷ ἔαρι καὶ ὀπώρα ἐν τῷ θέρει∙ τοιοῦτον γὰρ καὶ νόσος καὶ θάνατος καὶ βλασφημία καὶ ἐπιβουλὴ καὶ ὅσα τοὺς μωροὺς εὐφραίνει ἢ λυπεῖ.
Καθετί που συμβαίνει είναι τόσο συνηθισμένο και γνώριμο, όπως το τριαντάφυλλο την άνοιξη και τα φρούτα το καλοκαίρι∙ το ίδιο και η αρρώστια, ο θάνατος, η συκοφαντία, η προδοσία και όλα όσα δίνουν χαρά στους ανόητους ή τους λυπούν.


55. (σελ. 66-67)
Ἐμὲ ἓν μόνον περισπᾷ, μή τι αὐτὸς ποιήσω, ὃ ἡ κατασκευὴ τοῦ ἀνθρώπου οὐ θέλει ἢ ὡς οὐ θέλει ἢ ὃ νῦν οὐ θέλει.
Εμένα ένα μόνο με απασχολεί: να μην κάνω κάτι που η ανθρώπινη ιδιοσυστασία δεν το θέλει, ή που δεν το θέλει με αυτό τον τρόπο ή που δεν το θέλει τώρα.

[ΜΑΡΚΟΣ ΑΥΡΗΛΙΟΣ: Ἐπιλογὴ ἀπὸ τὰ «Εἰς ἑαυτόν», μετάφραση Ν.Μ. Σκουτερόπουλος, εκδόσεις Στιγμή / Στοχασμοί-14, Αθήνα 1996, σελ. 119]

Κυριακή, 21 Μαΐου 2017

Απόψε οκτώ με δέκα στον Amagi, στις "Αντιφάσεις" του Άντη Ζέρβα.


Ο Άντης Ζέρβας ( και εδώ) σημείωσε το απόγευμα της περασμένης Πέμπτης στη σελίδα (fb) της ραδιοφωνικής εκπομπής του "Αντιφάσεις": "Πριν λίγες μέρες τελείωσα συνεπαρμένος το δεύτερο βιβλίο του, την "Διονυσία". Έχοντας διαβάσει και τον "Θάνατο του Μισθοφόρου" και το "Ο Δανιήλ Πηγαίνει Στην Θάλασσα", νομίζω ότι ο Αντώνης Νικολής (Antonis Nikolis) είναι ένας συγγραφέας για τον οποίο και με τον οποίο θα έπρεπε να μιλάμε περισσότερο. Ξεκινώντας από αυτή την Κυριακή, στις 8, στις Αντιφάσεις."

Απόψε 20.00 με 22.00, λοιπόν, στις "Αντιφάσεις" / (Amagi Radio).

Τετάρτη, 10 Μαΐου 2017

Εικόνες από έναν κήπο.


Πριν από δυο τρεις βδομάδες ήτανε οι ίριδες, που εμείς εδώ κάτω τις λέμε καρακάξες.


Ύστερα τα εκατοντάφυλλα, το σπάρτο -δεντράκι φέτος-, τα μπομπόνια, και στο βάθος οι κάλλες.




Τέλος, οι αμαρυλλίδες.


Στο τετράγωνο παρτέρι καινούρια παρουσία, μια ψευτοπιπεριά.


Και κάτι για το βάσκανο όμμα. 
(Συγκινεί επίσης τυχόν ορθόδοξους χριστιανούς ή και αριστερούς φίλους.) 
Σήμερον ἐμοῦ καὶ αὔριον ἑτέρου καὶ οὐδέποτε τινός.

Δευτέρα, 8 Μαΐου 2017

Μία ευτυχισμένη στιγμή.


Ήτανε τη Δευτέρα 16 Ιουνίου του 2012, στο Μαγκαζέ της Αιόλου, κάπου ανάμεσα 21.00 με 23.00. Κάτι πίνουμε, συζητάμε με τον Νίκο Βατόπουλο, τον δημοσιογράφο, αθηναιογράφο και πολύ ευαίσθητο καταγραφέα του αστικού πολιτισμού της χώρας, φωτογράφο επίσης. Κι η φωτογραφία εδώ -μία ευτυχισμένη στιγμή- από το κινητό του. Είχε διαβάσει τη Διονυσία όταν δε γνωριζόμαστε ακόμα, είχε προηγηθεί ένα συγκινητικό μέιλ του -εκείνο το βράδυ συναντιόμαστε για πρώτη φορά.
Με τον Ν.Β. δε μοιραζόμαστε και λίγα. Γεννηθήκαμε το ίδιο καλοκαίρι με ούτε είκοσι μέρες διαφορά, και το πιθανότερο στην ίδια κλινική, κάπου στην Αχαρνών.

 

Η Ευρώπη που γιορτάζει.

7 Μαΐου 2017. Η Ευρώπη του ορθού λόγου και της δημοκρατίας γιορτάζει ακόμα μία ήττα του εθνολαϊκισμού.

Τρίτη, 2 Μαΐου 2017

Η Σπυριδούλα Αποστολού για τον Μισθοφόρο.




Στη φιλαναγνώστρια κα Αποστολού έχω αναφερθεί σε τρεις προηγούμενες αναρτήσεις μου (1, 2, 3). 
Η κριτική ή η ευαισθησία της για το έργο μου με τιμά ιδιαίτερα, γιατί πέρα από τη συγκίνηση αιτιολογείται με κριτήρια. Ως φιλαναγνώστρια ήτανε... σεσημασμένη από πολλά χρόνια, υπηρετούσε ακόμη στα ΕΛΤΑ, όταν ο Νίκος - Γαβριήλ Πεντζίκης (1908-1993) ή ο Παύλος Μάτεσης (1933-2013) της πήγαιναν στο γκισέ της τα καινούρια τους βιβλία περιμένοντας με πολύ ενδιαφέρον την κριτική της.
Με αφορμή την έκδοση του Μισθοφόρου σημείωνε στο χρονολόγιο / τοίχο της (fb) ανάμεσα σε άλλα στις 6 Οκτωβρίου 2016:

"Ο κ.Νικολής είναι φίλος μου, γνωριστήκαμε στο facebook. Μέσα στο πλήθος των ναρκισσευόμενων, ξεχώριζε για το ένστικτο του ωραίου, το ήθος, το στυλ, άνθρωπος σπάνιος, ευγενικός, και όχι μόνο για τον τρόπο που αντιμετώπισε ένα σχόλιό μου για την Διονυσία!
Ο κ.Νικολής έχει γράψει τέσσερα βιβλία και κάθε φορά που κάποιο απ' αυτά έφτανε στο τέλος του, λυπόμουν. Και για καιρό μετά αισθανόμουν μια "εκστατική" ευτυχία. Για έναν αναγνώστη, δεν υπάρχει τίποτε πιο σημαντικό από το να σε πλημμυρίζει ένα δυνατό συναίσθημα και μια μικρή θλίψη όταν φτάνεις στο τέλος της ανάγνωσης, και καιρό μετά νοσταλγείς την ευχάριστη συντροφιά που σου κράτησε ένα βιβλίο. (...)
Κι επειδή τα βασικά σε ένα βιβλίο είναι το στυλ και η δομή (Ναμπόκοφ), τίποτε δεν μας σοκάρει, αυτά είναι για τους "τα φαιά φορούντες και περί ηθικής λαλούντες", και ο χαρακτηρισμός ενός βιβλίου ως ηθικού ή ανήθικου δεν σημαίνει τίποτε. Τα βιβλία είναι καλογραμμένα ή κακογραμμένα (Ουάιλντ). (...)

Αλλά και πρόσφατα, στις 20 Απριλίου, άφησε ένα σχόλιο κάτω από την ανάρτησή μου (fb) της κριτικής της Λίνας Πανταλέων (Ένας τάφος στα σωθικά, περ. Εντευκτήριο):

"Με συγκίνησε αυτό το κείμενο, πιστεύω το ίδιο συμβαίνει με όσους έχουν διαβάσει ή θα συμβεί με όσους θα διαβάσουν τον θάνατο του μισθοφόρου. Ο κ.Νικολής, που ξεκινώντας με τη Διονυσία με έβγαλε από τη νάρκη μου, και έφερε αναστάτωση στις επιλογές μου, ακολουθεί τον δικό του δρόμο, δεν συγγενεύει με κανέναν από τους συγχρόνους του. Γιατί έχει κατακτήσει τη γλώσσα όσο κανείς (ταλέντο και παιδεία) η αφήγησή του έχει μουσικότητα, λάμπει από εκφραστική καθαρότητα, έχει πυκνότητα στην έκφραση, είναι υπόδειγμα καλής γραφής. Οι σελίδες που αναφέρονται στην εκταφή υπήρξαν για μένα συγκλονιστικές."